Buurtwerk 't Lampeke is van alle markten thuis

Bij Welzijnszorg werken we samen met tientallen kleine en grotere organisaties die in wijken, parochies, steden en gemeenten en regio’s armoede aanpakken.       

Het merendeel van deze organisaties ondersteunen we met jouw giften gedurende twee jaar – deze ‘projecten’ krijgen een rol in de campagne of we werken op andere terreinen met hen samen. Een kleiner aantal jonge, startende initiatieven krijgen een eenmalig financieel duwtje in de rug.       

Het ondersteunen van armoedeprojecten is voor Welzijnszorg meer dan alleen geld geven. Het is samenwerken EN een stem geven.  We zetten in op een wederzijdse versterking: de verhalen en ervaringen van de armoedeprojecten voeden de campagnes en het politieke werk van Welzijnszorg. Tegelijkertijd helpen we de armoedeprojecten om hun ervaringen en suggesties te delen met het beleid en een ruim publiek. Zo delen we ook graag hun verhalen via deze weg. 

We gaan langs bij Buurtwerk ’t Lampeke in de Ridderbuurt in Leuven. De vzw werkt rechtstreeks met mensen in armoede. De werking is expliciet afgestemd op mensen binnen én buiten de buurt die, om welke reden ook, maatschappelijk kwetsbaar zijn of dat dreigen te worden. ’t Lampeke wil kansarmoede opmerken en doorbreken en ondersteunt mensen door samen met hen de problemen aan te pakken, door samen met hen op weg te gaan. 

Dag Karin, fijn je weer te zien!  Stel je jezelf nog even voor, wie zijn jullie? 

Ik ben Karin Nelissen, ik ben de coördinatrice van Buurtwerk 't Lampeke. Buurtwerk 't Lampeke is een organisatie die ondertussen 56 jaar bestaat in deze buurt, de voormalige arbeidersbuurt van Leuven. Op dit moment is het ook nog altijd een buurt met een hoge concentratie aan sociale huisvesting en met nog heel wat huizen die niet in orde zijn. Jammer genoeg moeten we daar bijna blij mee zijn, want het betekent dat mensen die tot onze doelgroep horen, nog in deze buurt kunnen blijven wonen. De gentrificatie speelt hier ook een rol, het is positief dat de lokale overheid en middenklassers investeren in de buurt, maar het risico is groot dat de oorspronkelijke bevolking van mensen in armoede dan volledig verdrongen wordt. 

We moeten bijna blij zijn met de hoge concentratie aan sociale huisvesting en huizen die niet in orde zijn in deze wijk, want dat betekent dat mensen in armoede hier nog niet helemaal door hoge huur- en koopprijzen weggejaagd zijn. 

Wat is jullie belangrijkste doelstelling? 

De strijd tegen armoede en sociale uitsluiting en in die zin zijn mensen in armoede dan ook onze primaire doelgroep. De rest van de samenleving is onze secundaire doelgroep, omdat wij zeker geen apart eiland willen zijn in de samenleving, maar we willen graag bruggen bouwen.  

Wat doen jullie? 

Wij zijn een beetje van alles. Wij zijn een buurtwerking, een vereniging waar mensen in armoede het woord nemen, een gezinsondersteunende werking, jeugdwerk en wij zijn ook een officiële werking binnen de kinderopvang.Dus je ziet, we zijn een beetje van alle markten thuis. 

Wij zijn van alle markten thuis: een buurtwerking, een vereniging waar mensen in armoede het woord nemen, jeugdwerk, gezinsondersteunende werking, kinderdagverblijf... 

We hebben een deelwerking per leeftijdsgroep. Het kinderdagverblijf, De Wurpskes, is voor kinderen van 0 tot 3 jaar en hun ouders. We hebben een kinderwerking voor kinderen van 2,5 tot 12 jaar.  Een jongerenwerking, Den Tube, dat is van 12 tot maximum 30 jaar.  Er is ook nog onze gezinswerking voor gezinnen met jonge kinderen (van 0 tot 6 jaar). Tenslotte hebben we nog ons buurthuis, dat is de plek waar we hier zitten. We zijn pas verhuisd naar hier, een heel mooi gebouw, een buurthuis voor iedereen eigenlijk. Met een focus op volwassenen, maar eigenlijk is iedereen hier welkom. 

Wij werken op drie lagen. (1) Dat is één, onze basiswerking, in rechtstreeks contact met de mensen. Dat gaat van het organiseren van speelpleinwerking tot buurtmaaltijden, tot mensen in dakloosheid die hier een douche kunnen nemen of hier de was kunnen doen.  We hebben een tweedehandswinkeltje, we gaan samen naar theater. We hebben huiswerkbegeleiding en ook juridische permanentie. Het zijn ontzettend veel activiteiten die wij samen met de mensen doen.  (2) Een tweede laag is dat wij een projectwerking hebben, waar we vooral inzetten op talent en op krachten van de mensen. Voorbeelden daarvan zijn onze percussiegroep of onze circusgroep. We zijn met muziek bezig, met digitaliteit, met bewegen enzovoort.  (3) Een derde pijler is ons beleidswerk. Omdat wij niet geloven in het individuele schuldmodel, waar de schuld gelegd wordt bij het individu, omdat die in armoede leeft. We vinden het logisch dat iedereen hard moet werken, dat doen we zelf ook.  Maar de hefbomen om armoede te bestrijden, die liggen voor ons wel bij de beleidsmakers. Bij de verschillende overheden, maar evengoed bij het beleid van een school.  

We vinden het logisch dat iedereen hard moet werken, dat doen we zelf ook.  Maar de hefbomen om armoede te bestrijden, die liggen wel bij de beleidsmakers. 

De drie pijlers zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Want de signalen halen wij uit onze dagdagelijkse werking en wij kunnen die signalen meenemen. Regelmatig gaan mensen in armoede mee rond de vergadertafel om bij nieuwe voorstellen hun mening vanuit een armoedebril te geven.  

Sommige beleidsmakers staan er heel erg voor open en zien ook dat zij een hele belangrijke rol te spelen hebben in de strijd tegen armoede. 

Sommige beleidsmakers staan er heel erg voor open en zien ook dat zij een hele belangrijke rol te spelen hebben in de strijd tegen armoede. Andere beleidsmakers hangen meer het individuele schuldmodel aan. Dus daar is het een grotere uitdaging om onze boodschap duidelijk te maken.  

Werken jullie voornamelijk met vrijwilligers?  

We hebben een ploeg van een 35-tal personeelsleden, ongeveer 24 voltijdsequivalenten. Belangrijk daarbij te zeggen is dat we ook 10 mensen in een specifiek statuut tewerkgesteld hebben. Dus dat is toch wel een derde van de hele ploeg die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Vroeger werden zij in het kader van lokale diensteneconomie tewerkgesteld en nu in het kader van individueel maatwerk. Daarnaast hebben we natuurlijk heel veel stagiairs en vrijwilligers. Als we kijken naar het aantal vrijwilligers op jaarbasis is dat een kleine 300 mensen die hier vrijwilligerswerk doen. Dat gaat van huiswerkbegeleiding doen met kinderen, of mee fietsen maken, in het bestuur zitten, meekoken, juridische permanentie. Het is een heel breed gamma. We hebben heel wat mensen die zich aanbieden om vrijwilligerswerk te doen. Dan kijken we naar de sterktes van de vrijwilliger, we kijken naar onze noden en dan zoeken we naar de goede match.  

Als we kijken naar het aantal vrijwilligers op jaarbasis is dat een kleine 300 mensen. 

Hebben jullie ook verschillende thema's waar jullie op inzetten? 

Ja, belangrijk is dat als het gaat over armoede, dat je dat niet kunt toewijzen tot één ding. Het gaat niet alleen over opleidingen of tewerkstelling, maar over alle levensdomeinen van tewerkstelling, opleiding, inkomen, gezondheid, vrije tijd, huisvesting, .... Eigenlijk alle grondrechten van de mensen passeren de revue. 

Armoede kun je niet toewijzen aan één thema, dat heeft een impact op alle levensdomeinen. 

We zijn met al die thema's bezig in de dagdagelijkse realiteit, omdat ze allemaal op onze weg komen. Projectmatig en beleidsmatig zijn wij vooral bezig rond onderwijs, cultuur, mobiliteit en duurzaamheid. Klimaat en milieu, dat zijn zeker thema's waar wij heel hard mee bezig zijn. Ook rond huisvesting, maar daar nemen we zelf minder initiatieven in, daar zitten we vooral mee in overleg.  

En rond mobiliteit en duurzaamheid, hebben jullie dan ook een project ingediend bij ons?  

Ja, dat klopt. We zijn al heel lang bezig rond mobiliteit en mobiliteitsarmoede. Die werking is begonnen met kinderfietsjes die we kregen en anderen die we ondertussen aankochten met projectmiddelen van her en der. Hierdoor hebben we nu een zeventigtal kinderfietsen om de kinderen van de kinderwerking te leren fietsen.  We lenen die fietsen ook uit aan de buurtscholen. Wij leren ook heel wat volwassenen fietsen en we hebben ook een leasesysteem voor volwassenen. Een belangrijk stuk is onze fietstaxi. Er zijn heel wat mensen die een beperking hebben, of mensen die door hun leeftijd eigenlijk minder mogelijkheden hebben.  

Na de invoer van het circulatieplan in Leuven is het idee van de fietstaxi ontstaan om bereikbaarheid te vergroten. We hebben nu twee fietstaxi's, waar we mensen uit de buurt mee gaan ophalen en naar de dokter, de kinesist, de markt, naar weet ik veel waar brengen. Mensen die hier vlakbij wonen, maar die zelf niet meer tot het buurthuis geraken, gaan we ophalen en brengen we naar hier. Voor die mensen is dat ontzettend belangrijk, want anders blijven die een stuk in die eenzaamheid zitten, geraken die meer en meer geïsoleerd of geraken die soms ook niet meer bij de dokter, wat heel erg nodig is.  We hebben een fijne samenwerking met enkele wijkgezondheidscentra in Leuven en we werken ook samen met een aantal woonzorgcentra, die de fietstaxi soms lenen, om op die manier mensen die wat op leeftijd zijn, ook een fijne fietstocht te gunnen. Nu beperken we ons een stuk tot mensen die een link hebben met onze werking, de wijkgezondheidscentra, een andere buurtwerking/basiswerking, maar eigenlijk is het onze droom om fietstaxi's in Leuven te hebben en dat dat gewoon als een heel normaal vervoersmiddel beschouwd wordt.  

Het is onze droom om fietstaxi's voor iedereen in Leuven te hebben zodat dat gewoon als een heel normaal vervoersmiddel beschouwd wordt. 

De fietstaxi's zijn dus heel zinvol en belangrijk voor de mensen die er gebruik van maken. Die geraken uit hun isolement en die geraken op hun plaats. Het is ook belangrijk voor de mensen die fietstaxichauffeur zijn. Want dat zijn ook vaak mensen die met wat issues zitten en voor hen is het dikwijls een opstap om weer in de samenleving te komen.  

Een derde groep zijn de omstaanders. Als we met de fietstaxi rijden, valt het heel erg op hoe mensen beginnen te lachen, hoe vrolijk mensen worden als ze de fietstaxi zien passeren.  

Moeten mensen ook een soort opleiding volgen voor ze daar mee kunnen rijden?  

Ja een theoretische les die wordt aangeboden door Mobiel 21, omdat het een driewieler is en er ook wel een aantal specifieke verkeersregels gelden.  Daarnaast bieden we praktijklessen aan, waarbij er eerst geoefend wordt zonder, en dan met passagiers.

Als jullie mochten dromen, zouden jullie dan ook meerdere fietstaxi's hebben?  

We beschikken er nu over twee, maar we hebben het met behulp van enkele deskundigen uitgerekend dat je er eigenlijk minstens vijf zou moeten hebben voor een draaiende werking. De aankoop ervan is kostelijk en dan moet je ook nog een brede ploeg hebben aan fietstaxichauffeurs en ook mensen hebben die dat kunnen onderhouden en kunnen repareren.    

We hebben nu twee fietstaxi's en we dromen van vijf. 

En dan zoeken we nog verder naar hoe we kunnen verduurzamen. We zijn geen commercieel bedrijf en we mogen geen geld vragen, dus dat doen we ook niet. Mensen geven ons wel giften. Dus met giften en het budget van Welzijnszorg kunnen we de dingen betalen die we nodig hebben op dit moment. Onze droom is toch wel om de werking uit te breiden, maar het tegelijk toegankelijk te houden. 

Onze droom is om er echt een bedrijfje van te maken.  

Waar gaan jullie dit najaar vooral nog mee aan de slag? 

Vooral verder doen met alle activiteiten die we doen, want dat vraagt echt wel heel veel. Je wordt geconfronteerd met heel wat problemen van mensen, je moet dat ook kunnen volhouden. Maar gelukkig is buurtwerk iets heel eigen dat ook heel veel vrolijkheid in zich heeft. Dat is ook buurtwerk, samen plezier hebben en fijne activiteiten doen.  

Buurtwerking is ook met elkaar fijne dingen doen. 

Eén van de hoogtepunten van het jaar waar heel veel mensen naar uitkijken is onze kerstmarkt. Dat is de laatste woensdag voor de kerstvakantie. Iedereen is daar ook welkom. Dat is eigenlijk niet zozeer 'markt', maar een ontmoetingskans van mensen van onze werking en de brede sector. Mensen doen dan ook hun feestkledij aan uit het land van origine, wat maakt dat wel altijd een hele bonte verzameling is van mensen. Er hangt een leuke sfeer en tegen de avond zullen mensen ook beginnen te dansen op muziek. Het duurt niet zo lang, maar de mensen genieten daar nog weken van na en kijken daar eigenlijk de rest van het jaar naar uit.  

De kerstmarkt is een hoogtepunt in het jaar. 

Wat is jouw grote droom? 

De grote droom is natuurlijk dat de hebzucht in de wereld verdwijnt en dat er meer solidariteit en verdraagzaamheid komt.  

We zitten in een geglobaliseerde wereld, waar enkele mensen veel te veel macht hebben.  Ik wens dus dat er opnieuw veel meer solidariteit en verdraagzaamheid komt, want we zijn echt wel bergaf aan het gaan met de samenleving.  

Ik doe deze job al heel lang, omdat ik wel geloof dat wij toch verschil maken.  

Ik denk wel dat wij verschil maken en dat wij heel veel steentjes in het water gooien, die rimpelingen teweegbrengen en die soms golven worden. We brengen wel echt heel wat dingen in beweging. 

We hopen samen met jou dat de rimpelingen golven worden en dat die mensen in beweging brengen, samen tegen armoede!  Dank voor het fijne gesprek Karin!