Septemberverklaring belooft meer houvast, maar duwt mensen in onzekerheid 

“Meer groei voor Vlaanderen, meer houvast voor de Vlaming.” Met die boodschap stelde minister-president Matthias Diependaele de Septemberverklaring 2026 voor.  De regering kondigt een omvangrijke besparingsoperatie aan. Tegen 2029 zal die oplopen tot 3 miljard euro. De Vlaamse Regering wil naar eigen zeggen verantwoordelijkheid nemen in tijden van onzekerheid.  

Welzijnszorg vreest dat een aantal van de aangekondigde maatregelen net de financiële onzekerheid van gezinnen en mensen in kwetsbare situaties zal vergroten. 

Minder ondersteuning via het Groeipakket 

Een belangrijk aandachtspunt is het Groeipakket. De Vlaamse Regering zal onder meer het recht op kinderbijslag beperken tot de leeftijd van 23 jaar. Ook het kindergeld voor schoolverlaters wordt geschrapt en het startbedrag bij de geboorte zal voortaan enkel nog voor het eerste kind worden toegekend. 

Die maatregelen zullen volgens Welzijnszorg een grote impact hebben op gezinnen met kinderen. Professor Wim Van Lancker wijst er op dat het startbedrag ongeveer een kwart van de minimale babykosten in het eerste levensjaar dekt. Het wegvallen van dat bedrag voor volgende kinderen treft daardoor in het bijzonder grotere gezinnen, waar het risico op armoede vandaag al hoger ligt. 

Ook de beperking van het Groeipakket tot 23 jaar roept vragen op. Voor gezinnen met een laag inkomen kan dit immers betekenen dat ze niet alleen de kinderbijslag verliezen, maar ook bepaalde sociale toeslagen. Die zijn namelijk gekoppeld aan het aantal kinderen dat in het gezin recht heeft op kinderbijslag. 

Daarbovenop werden eerder al de voorwaarden voor studietoelagen verstrengd. Welzijnszorg vreest dat deze combinatie van maatregelen de kansen van jongeren uit kwetsbare gezinnen om verder te studeren onder druk zal zetten. 

Ook besparingen op middenveld en overheid baren zorgen 

Daarnaast maakt Welzijnszorg zich zorgen over de aangekondigde besparingen bij de Vlaamse overheid en het middenveld. De komende drie jaar zou meer dan 500 miljoen euro aan subsidies worden geschrapt. De Vlaamse Regering benadrukt daarbij dat overheidsmiddelen in de eerste plaats naar haar kerntaken moeten gaan. 

Hoe deze besparingen precies verdeeld zullen worden, is nog niet duidelijk. Toch roept dit de vraag op welke plaats sociale ondersteuning en het opkomen voor mensen in kwetsbare situaties daarin krijgen. 

Druk op lokale besturen 

Ook de besparingen in het Gemeentefonds zijn een belangrijk aandachtspunt. Veel lokale besturen staan vandaag al voor moeilijke financiële keuzes. Tegelijk krijgen gemeenten te maken met bijkomende sociale noden. 

Dat wordt bijvoorbeeld zichtbaar door federale maatregelen zoals de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd. Wanneer mensen hun inkomen verliezen, komen lokale besturen vaak mee in beeld voor ondersteuning. Minder financiële ruimte bij gemeenten zal het moeilijker maken om die rol op te nemen. 

Meer houvast? 

Minder ondersteuning voor gezinnen, minder middelen voor het middenveld en minder financiële ruimte voor lokale besturen zullen de onzekerheid voor mensen in kwetsbare situaties vergroten. 

En daar stopt de besparingsopgave niet. Ook op federaal niveau staat nog een besparingsoefening van naar verwachting 10 miljard euro op de agenda. 

Voor Welzijnszorg is het daarom belangrijk dat bij elke besparingsmaatregel mensen die het vandaag moeilijk hebben om rond te komen worden ontzien. Want echte houvast betekent niet alleen begrotingen op orde brengen, maar er ook voor zorgen dat mensen die het moeilijk hebben niet verder uit de boot vallen.