WGC Peterbos wijst de weg naar gezondheid voor de wijk

28 mei ’26 reikte Welzijnszorg de Prijs Armoede Uitsluiten uit. Eén van de vier genomineerden was Rupture (De Broej), die in de wijk Peterbos werken.  Wie de troosteloze woonblokken ziet, waar maar liefst 4300 mensen in wonen, weet meteen dat daar werk aan de winkel is.  Ook op vlak van gezondheidszorg.  Vandaag spreken we met Nico Martens van het pas opgestarte wijkgezondheidscentrum (WGC).  Lees je mee? 

Wie zijn jullie en wat doen jullie? 

Wij zijn het pas opgestarte wijkgezondheidscentrum Peterbos. We zijn opgestart vanuit de vaststelling dat er, ondanks de vele zorgnoden van de bewoners, een totaal gebrek is aan eerstelijnszorg in de wijk of in de onmiddellijke omgeving.  

Door het gebrek aan eerstelijnszorg in de wijk belandden mensen vooral op de spoeddienst van ziekenhuizen en specialisten. 

Mensen kwamen zo niet tot de zorg waar ze recht op hadden en belandden vooral op de spoeddienst van ziekenhuizen en specialisten. Toen we enkele jaren geleden de zorgnoden van de wijk in kaart brachten, viel op dat bijzondere aandacht moest uitgaan naar mentaal welzijn. Dat is één van de redenen waardoor we al vrij snel gestart zijn met permanenties door een eerstelijnspsycholoog.  

We zijn al vrij snel gestart met permanenties door een eerstelijnspsycholoog 

Daarnaast kwamen ook veel problemen rond diabetes en tandzorg naar voren, wat ons niet verbaasde gezien veel mensen de stap naar een tandarts niet durven zetten uit angst voor de hoge facturen. We vingen ook nog op dat mensen meer wilden bewegen en zich geïsoleerd voelden. Met het wijkgezondheidscentrum proberen we op al die signalen in te spelen. Zo hebben we nu bijvoorbeeld een wandelgroep en een boksgroep voor vrouwen maar ook gymnastiek voor 60-plussers en nog veel meer. Boven op onze eigen activiteiten proberen we om via partners een eerstelijnszorg-aanbod in de wijk te krijgen. Dat gaat van vaccinatiedagen tot gezondheidsscreenings en een mobiel aanbod aan diensten. Daarna organiseerden we ook enkele ateliers rond verschillende preventieve thema’s zoals voeding en roken. Op die manier lukt het wel echt om zorg in de wijk binnen te krijgen, we hopen dan ook nog te kunnen groeien in de toekomst. Zowel qua infrastructuur als op vlak van personeel, daar zijn ook al concrete plannen voor. 

We organiseren een wandelgroep en beweging, doen vaccinatiedagen en gezondheidsscreenings en zorgen voor een mobiel aanbod aan diensten.  Ook preventieve thema’s als voeding en roken komen aan bod. 

Hoe maakt jullie centrum het verschil voor mensen in armoede? 

Waar wij het verschil maken is ten eerste de aanwezigheid hier in de wijk. We zijn waar de nood zich bevindt. Hoewel de reputatie van Peterbos niet al te best is, blijft het in de eerste plaats wel een sociale woonbuurt waar mensen wonen die nood hebben aan goede zorg. Door zo dichtbij te zitten, kunnen wij die bieden aan zij die het effectief het hardste nodig hebben.  

We zijn waar de nood zich bevindt. 

Een tweede manier waarop we een verschil maken is de toegankelijkheid van ons centrum. Onze consultaties zijn gratis, we werken met een forfaitair systeem en de derdebetalersregeling, waardoor het financiële geen drempel meer vormt. We werken ook in de taal van de mensen die beroep op ons doen. Naast Frans en Nederlands bieden we ook heel wat andere talen zoals het Engels en Arabisch aan. Het maakt een groot verschil wanneer bezoekers geholpen kunnen worden in hun moedertaal.  

We helpen mensen zoveel mogelijk in hun moedertaal.  Dat maakt een groot verschil. 

Ten slotte proberen we ook om een nauwe band te onderhouden met de buurtwerking en andere lokale initiatieven die hier opgezet worden. Doordat de opbouwwerkers van SAAMO de buurtbewoners aanspreken, groeit het vertrouwen in ons centrum waardoor de drempel om eens binnen te komen, verlaagt. We doen dat ook zelf trouwens door met een thermos koffie de wijk in te trekken. Dat zullen we ook blijven doen, nabijheid is niet vanzelfsprekend. We moeten die voelbaar blijven maken voor de mensen uit de wijk. 

Nabijheid is niet vanzelfsprekend. We moeten die voelbaar maken voor de mensen uit de wijk. 

Op welke manier gaan jullie dan gezondheidsongelijkheid tegen? 

Op verschillende manieren waar ik eerder ook al wat over heb verteld. In de eerste plaats natuurlijk door die eerste lijn onder de aandacht te brengen hier. Vooral onze huisarts en verpleegkundige spelen daar een grote rol in door mensen ook op een goede manier door te verwijzen. Heel veel mensen hebben weinig zicht op hoe het gezondheidssysteem in België werkt, hier kunnen we de tijd nemen om dat op een correcte en duidelijke manier uit te leggen aan de buurtbewoners. Ten slotte zorgen wij er ook voor dat de kosten voor onze bezoekers niet oplopen door bijvoorbeeld geen onnodige prestaties aan te rekenen. Daarbij komt opnieuw een stukje informatieverlening bij kijken doordat we ook kunnen uitleggen waar mensen recht op hebben en wat voor hen al dan niet kan werken. Door proactief buurtbewoners in te lichten en aan te spreken zetten we enorm in op outreachende hulpverlening. Dat is dan ook één van de belangrijkste functies van ons centrum volgens mij. 

Heel veel mensen hebben weinig zicht op hoe het gezondheidssysteem in België werkt, hier kunnen we de tijd nemen om dat op een correcte en duidelijke manier uit te leggen aan de buurtbewoners. 

Welke impact hopen jullie met het wijkgezondheidscentrum te hebben op de wijk? 

Uiteraard hopen we een positieve impact te hebben al merk ik wel dat Peterbos over het algemeen aan het veranderen is, aan het verbeteren zelfs. Het wijkcontract dat een aantal jaren geleden werd opgestart begint echt zijn effecten te tonen in de openbare ruimte. Ze zorgt ervoor dat veel delen van de wijk gerenoveerd worden en dat begin je stilletjes aan ook wel te voelen. Niet zo lang geleden waren er vanuit de buurtbewoners veel klachten over drugscriminaliteit en dat zette een enorme druk op de sociale cohesie en het veiligheidsgevoel van Peterbos. Nu dat probleem grotendeels verdwenen is uit de wijk is er een zekere rust teruggekeerd.  

Aan de andere kant stellen we wel vast dat veel diensten en voorzieningen uit de wijk zijn weggetrokken. Hoewel dat vooral voor minder mobiele wijkbewoners een probleem vormt, komen ze ook de sociale cohesie van de wijk ten goede. Het zal naar de toekomst toe dus vooral zaak zijn om deze laagdrempelige initiatieven nieuw leven in te blazen. Daar kan ons wijkgezondheidscentrum een rol in spelen volgens mij. Op die manier spelen we opnieuw in op die nabijheid die o zo belangrijk is om laagdrempelige toegang tot basisvoorzieningen te kunnen verzekeren. Ik hoop echt dat we daar, samen met andere pioniers uit de wijk, ons steentje aan kunnen bijdragen. 

Het zal naar de toekomst toe vooral zaak zijn om laagdrempelige initiatieven nieuw leven in te blazen. 

Wij hopen dat samen met jullie, want iedereen heeft recht op basisgezondheidszorg!  Dank je voor dit gesprek.